Werkgeluk niet voor iedereen

Van zelfinzicht naar werkgeluk | Opinie

21 november 2017   

Welke invloed hebben de technologische ontwikkelingen op werkgeluk? Kan er wel voor iedereen sprake zijn van werkgeluk? Boeiende vragen die mij in toenemende mate bezighouden. Denk aan de invloed van robotisering, van kunstmatige intelligentie. De introductie daarvan maakt mensen onzeker en vaak ook angstig. Blijft mijn baan bestaan, word ik overbodig? Krijg ik straks een robot als collega? De antwoorden op die vragen hebben we nu nog niet, maar zeker is dat onze samenleving zichzelf opnieuw zal moeten uitvinden en dat gaat per definitie met horten en stoten. Ook weten we dat zo'n transitie niet eenvoudig is en er zeker slachtoffers vallen.

Effect van robotisering op werkgeluk

De magische cocktail van werkgeluk bestaat uit zingeving, autonomie, relatie en competenties, dat alles op een fundament van vertrouwen. Prachtig, maar blijven die ingrediënten in de nabije toekomst voorradig? Het effect van robotisering op werkgeluk kent plussen en minnen. Ongetwijfeld zullen er banen verdwijnen en iedereen weet dat werkloosheid of bijstand mensen niet gelukkig maakt. Waarschijnlijk zullen vooral de routinematige banen verdwijnen. Je hoeft maar naar de productiehallen van autofabrieken te kijken om te begrijpen hoeveel 'slimme handjes' daar al vervangen zijn door 'slimme robotarmen'.

Nauwelijks zingeving in productiehal

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat in die immense productiehallen de ingrediënten zingeving, autonomie en relatie toch al moeilijk te vinden waren. Mensen die aan de lopende band staan, zoeken het geluk over het algemeen eerder buiten de werkvloer, bijvoorbeeld als vrijwilliger bij de plaatselijke voetbalclub. Echt talent vindt vrijwel altijd ergens een uitlaatklep.

De andere kant van het verhaal is dat voor de banen die wél blijven bestaan en voor de functies die nieuw worden gecreëerd méér creativiteit, competenties en autonomie nodig zijn. Allemaal ingrediënten die potentieel bijdragen aan werkgeluk.

Grens werk en privé vervaagt

Gekoppeld aan de technologische ontwikkeling doet zich nog een ander verschijnsel voor. Nu technologie via smartphone, tablet en laptop steeds meer deel uitmaakt van ons leven, vervaagt de grens tussen werk en privé. We werken steeds vaker vanuit huis en we werken op tijden die ons passen. Naarmate werkgeluk als resultaat vaker aanwezig is, ben je eerder geneigd 's avonds nog een klus voor je werk op te pakken dan wel af te ronden en 's middags de tijd te nemen om met een vriend(in) een terrasje te pikken of te gaan sporten. Het klinkt eenvoudiger dan het is: de kunst blijft om de balans te bewaken.

Leiders en onderwijs aan de bak voor werkgeluk

Of de toekomst echt bijdraagt aan werkgeluk zal afhangen van de leiders van organisaties, instellingen en van onze samenleving. Gaan zij zich oprecht bekommeren om de mensen die slachtoffer dreigen te worden van technologie, robotisering en kunstmatige intelligentie? Ook zal het onderwijs aan de bak moeten. Op grote schaal moeten mensen worden omgeschoold en klaargestoomd voor de banen nieuwe stijl. Alleen dan kunnen ze toetreden tot de gemeenschap van werkgelukkigen. Als dit niet gebeurt – goede (om)scholing en leiders die voorkomen dat een grote groep werkenden buiten de boot valt – dan is werkgeluk straks alleen nog weggelegd voor de elite van hoogopgeleiden.

Lees ook de andere columns van Jo Krill:

Jo Krill

Jo Krill is sinds 14 jaar verbonden aan Insights Benelux, bevlogen boardroom consultant en inlevend (team)coach. Zijn visie: wil je werkgeluk realiseren, dan vraagt dat om een directie die daar écht belang aan hecht en om zelfinzicht in de top van de organisatie.

Meer van deze auteur